Beleggers duwen Shell stapje voor stapje richting verduurzaming

15 februari 2021
bron: NRC Handelsblad, Erik van der Walle & Menno Tamminga

Verduurzaming Naast dividend en olieprijzen gaat het klimaatbeleid van Shell een grotere rol spelen tijdens aandeelhoudersvergaderingen. Het olieconcern voelt de druk van de financiële wereld.

De raffinaderij van Shell in het Zuid-Hollandse Pernis. Als eerste olieconcern vraagt het de aandeelhouders zich uit te spreken over het klimaatbeleid.
De raffinaderij van Shell in het Zuid-Hollandse Pernis. Als eerste olieconcern vraagt het de aandeelhouders zich uit te spreken over het klimaatbeleid.Foto Lex van Lieshout/HH 

Weinig beleggers zijn recentelijk zo hard getroffen als de aandeelhouders van Shell. De koers is in een jaar met meer dan 40 procent gedaald. Shell heeft het attractieve dividend met twee derde gekort. En de beursreactie op de plannen voor de energietransitie die bestuursvoorzitter Ben van Beurden afgelopen donderdag bekendmaakte, beloven ook al weinig enthousiasme.

Kan het olie- en gasconcern, dat in 2050 klimaatneutraal wil zijn, het ooit goed doen? Vanuit het perspectief van de belegger lijkt dat amper mogelijk. Als Shell de energietransitie sneller doorzet, vreten noodzakelijke afschrijvingen op de afgedankte bezittingen de winst op. En als het concern, zoals het donderdag aangekondigde, zijn olie- en gasproductie tot 2030 op peil houdt, bestaat de kans dat meer en meer aandeelhouders worden afgeschrikt door de fossiele activiteiten. „Shell zit between the rock and a hard place”, zegt aandelenanalist Jos Versteeg van InsingerGilissen.

Shell maakte afgelopen week tijdens zijn strategiedag bekend dat het in 2050 klimaatneutraal wil zijn. Het olie- en gasconcern voelt de groeiende druk van beleggers die steeds openlijker voor verduurzaming pleiten.

Het Brits-Nederlandse bedrijf probeert grote beleggers – zoals pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerders – te vriend te houden. Maar zij vragen om actie. Een groep van de grootste internationale beleggers, die zichzelf de Climate Action 100+ noemt, voert een kritische dialoog, een zogeheten engagement, met Shell over diens klimaatpolitiek en de doelstellingen.

Shell is formeel een Britse onderneming, maar het hoofdkantoor staat in Den Haag. De twee woordvoerders van de Climate Action groep, de Nederlandse vermogensbeheerder Robeco en het pensioenfonds van de Church of England, gaven donderdagmorgen nog tijdens de presentatie van Van Beurden al een positief getoonzette verklaring uit. Zij prijzen het gevoerde overleg, met name de kans die beleggers krijgen om op de aandeelhoudersvergadering van 8 mei te stemmen over een resolutie over het beleid dat Shell wil voeren.

Elke drie jaar wil Shell met een transitieplan komen om het aandeel fossiele energie terug te dringen. Jaarlijks moeten dan de aandeelhouder een advisory vote uitbrengen over de daadwerkelijke progressie die is geboekt.

Een stemming over het klimaatbeleid spreekt ook de grote Nederlandse beleggers aan, zegt directeur Rients Abma van Eumedion, de belangenorganisatie waarbij vrijwel alle grote Nederlandse, maar ook buitenlandse geldgiganten zijn aangesloten. Hij verwacht dat een stemming op de aandeelhoudersvergadering Shell dwingt om opener en concreter te zijn over zijn doelstellingen en hoe die bereikt worden. Dat is vorig jaar ook gebeurd toen bedrijven voor het eerst hun beloningsbeleid ter adviserende stemming moesten voorleggen aan beleggers. Zij kunnen daarna de voortgang van Shells klimaatbeleid tussentijds beoordelen en eventueel aandringen op versnelling, én ze zijn zelf ook gecommitteerd aan Shells beleid.

Shell is de eerste oliemaatschappij die een uitspraak van de aandeelhouders vraagt. Unilever, het Britse zeep- en voedingsbedrijf, zal dat ook doen. Puur Nederlandse bedrijven zijn huiverig om uit eigen beweging zo’n stemming te houden. Zij zien, met steun van de Hoge Raad, de strategie als het exclusieve domein van bestuur en commissarissen.

Ambivalent in verandering

Beleggers kregen van Shell donderdag wel meer invloed omdat ze over een resolutie mogen stemmen, maar waarover? Het concern is ambivalent. Op korte termijn verandert niet zoveel. Op langere termijn wél. Sinds donderdag wil het concern in 2050 klimaatneutraal zijn, waarbij het voor het eerst ook verantwoordelijkheid neemt voor alle uitstoot van producten door de klant.

„We voelen ons gevleid”, zegt Mark van Baal van de financiële actiegroep Follow This. „Shell heeft zich altijd tegen dit soort resoluties van aandeelhouders gekeerd en nu komen zij daar zelf mee. Ze noemden onze resoluties eerst onredelijk en later onnodig omdat ze zelf klimaatambities hadden. Maar die waren tot donderdag veel te vrijblijvend. Nu hebben ze ook een hard doel voor 2050.”

Follow This manifesteert zich sinds 2016 op aandeelhoudersvergaderingen van Shell met voorstellen voor drastische actie. De animo van beleggers daarvoor loopt zichtbaar op. Van een kleine 3 procent steun in 2016 naar ruim 14 procent vorig jaar. De olieconcerns, die een cruciale rol spelen in de klimaatproblematiek, luisteren alleen naar de kapitaalverschaffers, en veel minder naar milieuorganisaties. Follow This roept olieconcerns op om aan het Akkoord van Parijs te voldoen, dus een maximale opwarming van 2 graden, en nog liever 1,5 graad. Van Baal: „Als we veel minder steun hadden gehad, dan had Shell deze stap niet gezet.” Die steun kwam van Nederlandse beleggers Actiam, Achmea, Aegon en Nationale Nederlanden. „Dat zijn hier de echte helden. Nu zie je beleggers als Robeco en APG als eerste het succes claimen, maar die stemden nooit voor omdat zij het altijd wel voldoende vonden wat Shell beloofde.”

De klimaattransitie gaat bij Shell straks nog een grotere rol spelen in de aandelenbonus van de topmanagers

Aegon noemt het in een reactie „noodzakelijk om de ontwikkelingen” bij Shell en zijn concurrenten kritisch te volgen. „De ontwikkelingen gaan steeds meer de goede kant op. De vraag is of het snel genoeg gaat.”

Op de strategiedag kondigde Van Beurden ook aan dat de klimaattransitie opnieuw een grotere rol gaat spelen in de aandelenbonus van de topmanagers. Sinds 2019 draagt het behalen van de klimaatdoelstelling 10 procent bij aan de aandelenbonus van de topmanagers. Dat was toen de uitkomst van overleg met de grote beleggers. Dat wordt op korte termijn verhoogd naar 20 procent. „Het beloningsbeleid moet de strategie versterken”, reageert Abma goedkeurend.

De gestage koerswijzigingen van Shell illustreren de wisselwerking en het duwen en trekken tussen financiële activisten als Follow This, de gevestigde beheerders van de massavermogens en de top van Shell. Om zijn grootste, maar ook steeds duurzamer denkende beleggers binnenboord te houden moet Shell wel bijdraaien naar meer concrete klimaatmaatregelen. „Shell heeft bij klimaatbeleid altijd op de rem gestaan, eerst zelfs door klimaatontkenners te financieren”, zegt Van Baal. „Vervolgens werd de verantwoordelijkheid bij de consument gelegd. Dat doen ze nu ook niet meer. En tot een jaar geleden kon Shell nog tegen kritische beleggers zeggen dat zij hun grootste dividenduitkeerder waren. Dat argument is weg.”

Zoals het er nu uitziet, ontstaat er op de aandeelhoudersvergadering een unieke situatie. Beleggers kunnen over twéé klimaatvoorstellen stemmen. Dat van Shell zelf en een resolutie van Follow This. De vraag is wat bijvoorbeeld vermogensbeheerder BlackRock zal doen. Het bezit bijna 4 procent van de aandelen Shell. In zijn jaarlijkse brief aan zijn klanten én de bedrijven waarin BlackRock belegt, zette topman Larry Fink een maand geleden de noodzaak van duurzaamheid met meer urgentie uiteen dan een jaar eerder.

BlackRock maakt wel activistische geluiden, maar gaat doorgaans niet de barricades op. De belegger stemde altijd tégen moties van Follow This en was content met de eerdere aanscherpingen. Zulke beleggers bezitten aandelen in energiebedrijven en kijken ook naar de progressie van Shell ten opzichte van anderen. En ze steken er eerder energie in om achterblijvers in beweging te krijgen, dan bedrijven die toch al meebewegen.

Van Baal is blij met de beslissing donderdag van Shell over 2050, maar op korte termijn moet er méér gebeuren. Hij wijst erop dat Shell tot 2030 de productie van olie en gas op peil houdt en slechts 2 tot 3 miljard dollar in duurzaamheid investeert op een totaal van ruim 22 miljard. „Zo gaan we Parijs nog niet halen. De komende tien jaar zijn juist cruciaal.”