Gas geven of loslaten

30 mei 2020

Bron: financieel Dagblad, Bartjens

Het was al niet de meest kostenefficiënte manier om de klimaatdoelstellingen te halen, maar het aardgasvrij maken van alle woningen in Nederland, zoals het Kabinet wil, dreigt spaak te lopen nog voordat hiermee goed en wel is begonnen.

Een vernietigend rapport van de Algemene Rekenkamer eerder deze maand schetst een ontnuchterend beeld over de pogingen om woningen aardgasvrij te maken.

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat in 2030 1,5 miljoen woningen in Nederland aardgasvrij moeten zijn gemaakt. Dat is de opmaat naar het aardgasvrij maken van alle acht miljoen woningen en één miljoen andere gebouwen in Nederland in 2050. Het kabinet wil dat doen om de uitstoot van CO₂ terug te dringen.

Die ambitie gaat heel veel geld kosten. Nog voordat goed en wel is begonnen, schieten de uitgaven namelijk al door elke begroting heen. Zo heeft het kabinet een paar jaar geleden een bestedingsplan ingediend bij de minister van Financiën om € 435 mln uit te geven in de periode tussen 2018 en 2027 om 50.000 woningen aardgasvrij te maken, oftewel €8700 per woning. Al snel werd duidelijk dat dit niet realistisch was en werd het doel van het Programma Aardgasvrije Wijken bijgesteld naar ‘leren over het aardgasvrij maken van wijken’.

In de afgelopen twee jaar werd daarvoor al €150 mln uitgegeven. Het plan was om aan het einde van die periode in elk geval al ruim tweeduizend woningen aardgasvrij te hebben gemaakt. Maar ook dat bleek een flinke brug te ver. Het werden er ‘slechts enkele’, aldus de Rekenkamer. Waar het geld is gebleven, is onduidelijk.

Wel duidelijk is dat de doelstelling van dit kabinet om in deze kabinetsperiode ongeveer 30.000 tot 50.000 bestaande woningen per jaar aardgasvrij te maken de prullenbak in kan. Met tot nu toe slechts enkele woningen van het aardgas af, zou het tempo fors omhoog moeten. Om over dertig jaar, in 2050, alle acht miljoen woningen aardgasvrij te hebben, zouden er vanaf nu 266.000 woningen per jaar aardgasvrij moeten worden gemaakt. Dat zijn er zo’n 730 per dag.

Woningen zijn in Nederland goed voor ongeveer 7% tot 8% van de totale CO₂-uitstoot. Misschien is het een goed moment om na de eerste peperdure proefperiode opnieuw na te denken of er voor het volledig aardgasvrij maken van woningen goedkopere alternatieven zijn die bijna of net zoveel CO₂-uitstoot besparen.

Uiteindelijk zijn het immers de huurders en eigenaren van woningen die de rekening moeten betalen. Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken wil pas over twee jaar een evaluatie uitvoeren. Hopelijk zien de gasvrije cijfers en aantallen er dan een stuk zonniger uit, want de valse start van de aardgasvrije-campagne belooft niet veel goeds.