Invest-NL komt door corona nauwelijks aan energietransitie toe

4 november 2020

Bron: Financieel Dagblad

Van links naar rechts: minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat, ceo Wouter Bos en minister Wopke Hoekstra van Financiën bij de lancering van Invest-NL in januari dit jaar.
Van links naar rechts: minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat, ceo Wouter Bos en minister Wopke Hoekstra van Financiën bij de lancering van Invest-NL in januari dit jaar.Foto: Ramon van Flymen/ANP

In het kort:

Invest-NL besteedde dit jaar zijn tijd en budget vooral aan bedrijven die door corona klem zaten.

Er was daardoor minder ruimte voor projecten die de energietransitie mogelijk maken.

Een nieuw ‘fonds voor fondsen’, het Dutch Future Fund, moet €1,5 mrd aan kapitaal genereren.

Invest-NL komt nauwelijks toe aan waar het in eerste instantie voor is opgericht: het financieren van de energietransitie. Het fonds, dat begin dit jaar na lange politieke discussie eindelijk van start mocht, was de afgelopen maanden zijn tijd vooral kwijt aan het ondersteunen van bedrijven die op omvallen staan. ‘De coronacrisis geeft ons noodgedwongen een andere focus,’ zegt ceo Wouter Bos.

Brandjes blussen

Bos heeft van ministers Wopke Hoekstra van Financiën en Eric Wiebes van Economische zaken als opdracht maatschappelijke projecten te financieren op gebieden zoals energie en verduurzaming. Hij heeft daarvoor €1,7 mrd in kas. ‘De winkel is open’, zei Bos afgelopen januari nog opgewekt bij de ingetogen aftrap van Invest-NL in de Westergasfabriek in Amsterdam.

Door de corona-uitbraak is van die grote ambitie nog weinig terechtgekomen. Het fonds, dat zich juist zou moeten richten op de lange termijn, ging in maart meteen in crisisstand en moest vooral brandjes blussen. Zo stelde Invest-NL €100 miljoen beschikbaar voor het Tijdelijk overbruggingskrediet innovatieve start- en scale-ups (Topps). Die omschakeling ging ‘met pijn in het hart’, zegt Bos. ‘Ik heb juist allemaal mensen aangenomen met kennis van en passie voor de energietransitie. Maar iedereen begreep ook wel dat dit nodig was.’

Energietransitie naar achtergrond

De overheid heeft meerdere noodpakketten voor het bedrijfsleven, van NOW tot Corona-OverbruggingsLening (COL) in het leven geroepen. Op de vraag of het wel de taak van Invest-NL moet zijn om bedrijven overeind te houden die door corona in de knel zijn gekomen, antwoordt Bos bevestigend. ‘Wij hebben óók de wettelijke taak om toegang tot kapitaal te geven aan het mkb. Daar is in de Tweede Kamer indertijd ook uitvoerig over gesproken.’

Bos weet nu al dat hij de Tweede Kamer minder investeringen in de energietransitie kan melden dan waar hij begin dit jaar vanuit ging. Het zullen er zo’n twee tot vier worden. De verwachting is dat dit jaar tussen de vijf en tien investeringen afgerond worden die onder de Topps-regeling vallen.

Fonds voor fondsen

Het grootste wapenfeit van Invest-NL dit jaar wordt het Dutch Future Fund (DFF), dat samen met het Europees Investeringsfonds wordt opgericht. Het is een ‘fonds voor fondsen’ waarmee durfinvesteerders mkb-bedrijven financieren. Invest-NL draagt €150 mln bij, waarvan €25 mln uit de begroting van het ministerie van Economische Zaken komt. Het EIF legt ook €150 mln in.

Het fonds moet een veel grotere slagkracht krijgen dan deze €300 mln. Het EIF verwacht meerdere Europese potjes aan te boren die het fonds kapitaalkrachtiger maken. Ook moeten private investeerders meedoen.

‘Wij denken in totaal €1,5 mrd aan kapitaal te kunnen mobiliseren’, zegt Alain Godard van het EIF. Volgens hem heeft Nederland en Europa veel grotere investeringsfondsen nodig dan er nu zijn. ‘De meeste fondsen doen gemiddeld een financiering van €5 mln. Dat is veel te weinig om ons te kunnen meten met de VS en China.’

Volgens cijfers van PWC en CBS Insights haalden Amerikaanse bedrijven het afgelopen kwartaal $37 mrd aan durfkapitaal op, Aziatische $24 mrd en Europese slechts $9 mrd.

Godard verwacht dat met het geld door VC-fondsen zo’n vijftien tot twintig investeringen kunnen worden gedaan. Die komen uiteindelijk ten goede aan mkb-bedrijven die zich onder meer richten op biomedische toepassingen, sleuteltechnologieën zoals kunstmatige intelligentie of het terugdringen van CO2.

De uitvoering van het Dutch Future Fund komt bij het Europees Investeringsfonds te liggen. Dat geeft Invest-NL de ruimte om weer de taak op te pakken waar het begin dit jaar voortvarend mee aan de slag wilde gaan. Bos: ‘Er waren bij de start de nodige geluiden of een fonds als Invest-NL wel nodig is. Ik kan vertellen: onze pijplijn zit barstensvol.’