Stroomgebruikers krijgen door overaanbod steeds vaker geld toe

21 april 2020

Bron: FD, Bert van Dijk

Op het dak van een stal van een boerderij worden zonnepanelen gelegd die stroom moeten opwekken. De meeste elektriciteit wordt terug gegeven aan het elektriciteitsnet.
Op het dak van een stal van een boerderij worden zonnepanelen gelegd die stroom moeten opwekken. De meeste elektriciteit wordt terug gegeven aan het elektriciteitsnet.Foto: Dolph Cantrijn/Hollandse Hoogte

In het kort

Een sterke toename in geproduceerde zonnestroom en afgenomen vraag naar elektriciteit door corona leidt steeds vaker tot negatieve stroomprijzen

Dat betekent dat energieproducenten betalen om van hun stroom af te komen.

Op den duur bedreigen negatieve of hele lage prijzen het verdienmodel van hernieuwbare energie

Elektriciteitsproducenten moeten steeds vaker geld betalen om geproduceerde stroom kwijt te raken. Grote stroomgebruikers krijgen juist geld toe.

Veel zon en harde wind jagen de laatste weken de productie van duurzame stroom aan, terwijl de vraag naar elektriciteit door de coronacrisis met 5 tot 10% is afgenomen. Daardoor ontstaat geregeld overcapaciteit, met als gevolg negatieve prijzen voor stroom op de groothandelsmarkt.

Producenten van duurzame energie waarschuwen dat bij aanhoudende lage of zelfs negatieve elektriciteitsprijzen hun verdienmodel in gevaar komt. Ze willen daarom dat de industrie de komende jaren meer groene stroom gaat afnemen.

Veel meer zonnepanelen

De afgelopen weken was vooral sprake van overaanbod op de elektriciteitsmarkt tijdens periodes in het weekend. Maar maandag noteerden elektriciteitsprijzen voor het eerst ook op een doordeweekse dag een aantal uur een min. Producenten betaalden toen ongeveer €13 per geproduceerde megawattuur.

Consumenten profiteren niet meteen van negatieve prijzen, omdat ze vaak jaarcontracten hebben afgesloten voor hun energie.

5% tot 10%

De vraag naar elektriciteit is door de corona-maatregelen met 5% tot 10% gedaald

‘Er staan heel veel meer zonnepanelen vergeleken met een jaar eerder’, zegt Charel Hakkert, hoofd asset backed trading bij energiemaatschappij Eneco. ‘In Nederlands staat nu 7 gigawatt aan zonne-energie-vermogen. Een jaar geleden was dat nog ongeveer 4 gigawatt.’ Die sterke groei maakt dat op momenten een groot deel van de elektriciteit in Nederland wordt geproduceerd met duurzame energie.

Maandag werd volgens Martien Visser, lector Energietransitie aan de Hanzehogeschool in Groningen zelfs een nieuw duurzaam energierecord verbroken. Nooit eerder produceerden Nederlandse zonnepanelen en windturbines op land en zee zoveel elektriciteit tegelijk: ruim 9 gigawatt. Dat was goed voor naar schatting meer dan 70% van alle in Nederland verbruikte elektriciteit op dat moment.

‘Jaren eerder dan verwacht’

Omdat het moeilijk is om elektriciteit op te slaan, moeten vraag en aanbod altijd in evenwicht zijn. Dat gebeurt door op momenten van overaanbod producenten te laten betalen voor hun elektriciteitsproductie. Zo worden ze aangemoedigd de elektriciteitsproductie te verlagen en de balans tussen vraag en aanbod te herstellen.

Bij energiemaatschappij Eneco hadden ze een dergelijke situatie pas over een aantal jaar verwacht. Door het effect van de coronacrisis heeft de elektriciteitsmarkt er nu al steeds vaker mee te maken.

Zonneparken uitzetten of windturbines uit de wind draaien in tijden van stroomoverschotten, gebeurt soms, maar niet altijd. Afhankelijk van hun leeftijd kunnen wind- en zonneparken dankzij subsidies ook bij negatieve stroomprijzen op de markt geld verdienen.

Grote stroomafnemers als Tata Steel, raffinaderijen, chemische fabrieken en land- en tuinbouwbedrijven kunnen eigen energiecentrales tijdelijk minder laten draaien en zo profiteren van de negatieve prijzen op de markt. Ook zetten sommige land- en tuinbouwbedrijven de koeling een graadje lager of laten meer lampen branden. Ze verbruiken dan meer stroom, waar ze geld op toe krijgen.

‘Stimuleer vraag naar groene stroom’

Toch bestaat de vrees dat lage of negatieve prijzen de verdere groei van groene stroom in de weg staan. ‘We komen nu op een punt dat de aanbodzijde van groene elektriciteit wel voldoende wordt gestimuleerd. Nu wordt het belangrijk de vraagzijde te gaan stimuleren’, zegt Erik Suichies, hoofd energiehandel bij Vattenfall.